مقالات

بازار گرم صفحه‌های اجتماعی فروش آنلاین – تحلیلی بر وضیعت موجود و دورنمای این پدیده

بازار گرم صفحه‌های اجتماعی فروش آنلاین – تحلیلی بر وضیعت موجود و دورنمای این پدیده

مدتی است تعداد صفحه‌های فروش آنلاین در شبکه‌های اجتماعی و به‌خصوص فیس‌بوک به‌وفور دیده می‌شود. اگر به‌مدت ده دقیقه، از شبکه اجتماعی فیس‌بوک استفاده نمایید، حتماً چشم‌تان به‌چندتا از این صفحه‌ها برخواهد خورد. این صفحه‌ها می‌توانند به رواج نمودن فرهنگ خرید از راه دور کمک خوبی نمایند، البته در عین‌حال امکان دارد در آینده چالشی برای تجارت ِالکترونیک معیاری ایجاد کنند؛ به‌صورت بسیار فشرده و مختصر،  این موضوع را برای‌تان تحلیل می‌کنیم. 

اول اینکه: این صفحه‌ها چرا و چگونه ایجاد شده اند؟

دلایل عمده ایجاد این صفحه‌ها و به نوعی این کسب و کارهای تازه، قرار ذیل می‌تواند باشد:

  • فرصت جدید شغلی در وضعیت اقتصادی بد: در وضیعت بد اقتصادی موجود و به‌خصوص برای طبقه متوسط جامعه، که امروز زیر فشار مالی و اقتصادی زیادی قرار دارند، چنین فرصت‌های علاقه‌مندی زیادی را جلب می‌کنند. در کنار آن، عرف و سنت جامعه ما نیز در قسمت راه اندازی کسب و کارها همیشه قسمی بوده که عده‌ی زیادی از مردم، به‌یک‌بارگی به‌کاری روی می‌آورند که بورس بازار قرار گرفته و این خود شرایط بد اقتصادی از لحاظ فرصت‌های کاری و هم‌چنین نیروی کار زیادی که سرگردان به‌دنبال فرصت‌اند را، نشان می‌دهد.
  • هزینه مورد نیاز ِبسیارکم و راه اندازی ساده: راه اندازی این کار نیاز به‌فضای فزیکی و سرمایه زیادی ندارد. مصارف ثابت ناچیز و چند کلیک در فیس‌بوک برای ایجاد یک صفحه.
  • ابزار ساده بازاریابی توسط تبلیغات ِآسان از طریق فیس‌بوک: بزرگ‌ترین و می‌توان گفت مهم‌ترین فاکتوری که سهولت این ‌روش از کسب و کار را چنین افزایش داده، شیوه‌ی ساده‌ی بازاریابی یعنی اسپانسر نمودن از طریق فیس‌بوک است. البته این شیوه هر روزه پرهزینه‌تر می‌شود که در قسمت بعدی به‌آن اشاره می‌کنیم.
  • عدم وجود رقیبی قدرت‌مند در بازار برای انجام این کسب و کار به‌صورت معیاری، نیز خود سبب به‌وجود آمدن فرصتی خوب و هم‌چنین ساده برای فعالیت در این زمینه برای کسانی شده است که این کار را به‌عنوان یک کاسبی انجام می‌دهند. 

دوم: آیا صفحه‌های فروش آنلاین همان فروشگاه اینترنتی (تجارت الکترونیک) اند؟

جواب من در این زمینه یک نه بزرگ است، به‌خاطر دلایل زیر:

  • مدل تجاری: تجارت الکترونیک هم مثل هر تجارتی‌ دیگر دارای مدل تجاری مختص به‌خود می‌باشد و مشهورترین ِآن مدل پلتفرمی می‌باشد که مهیا کننده‌ی محیط مجازی یا پلتفرمی‌ برای چند گروه از مردم جهت انجام یک معامله است. این درصورتی است که این‌صفحه‌ها با وجود استفاده از محیط یا پلتفرم فیس‌بوک هیچ‌یک از مشخصه‌های تجارت الکترونیک را در زمینه مدل تجاری ندارند و فقط سعی دارند، پیام بازرگانی‌شان را به گروهی از مردم برسانند تا فروش انجام گیرد. در واقع این‌ها یک گروه از کاربران ( فروشندگان)  یک پلتفرم تجاری اند که برای فروش اجناس خود به‌آن رجوع کرده‌اند. و این رجوع به‌خاطر same side network effect در مدل پلتفرمی می‌باشد که با رجوع عده‌ای و حاصل نمودن مفاد، تعداد زیادی کاربر دیگر نیز جذب پلتفرم می‌شوند.
  • برند سازی و اعتماد: مهم‌ترین فاکتور در تجارت الکترونیک اعتماد است و باید به‌خاطر داشت که اعتماد توسط یک ارتباط متقابل با رد و بدل نمودن چیزی، مانند: خدمات صورت می‌گیرد. هم‌چنین برای ایجاد اعتماد، نیاز به‌کار و تلاش طولانی‌مدت جهت ایجاد برند و اعتبار می‌باشد که در این قسمت هم صفحه‌های فروش آنلاین را نمی‌توان به‌عنوان فروشگاه معیاری اینترنتی یا تجارت الکترونیک یاد کرد.
  • خدمات: خدمات عبارت از مجموعه عملیات تجارتی برای کسب رضایت مشتری و مشتری مداری در یک تجارت است. بزرگ‌ترین خدماتی که صفحه‌های انترنتی از آن یاد می‌کنند، رساندن محصول به آدرس مشتری در سطح شهر است. این در حالی است که یک فروشگاه اینترنتی یا تجارت الکترونیک مجموعه عظیمی از خدمات و عملیات را انجام می‌دهد که تحویل‌دهی اجناس یک جز خیلی کوچک از آن به‌حساب می‌آید.
  • و آخر این که، این کسب و کارها مشخصه‌ها و برنامه‌های یک تجارت معیاری برای تداوم فعالیت و بقا، توسعه و یا برنامه استراتژیک تجاری، برنامه بازاریابی مشخص و ده‌ها فاکتور دیگر را ندارند.

و اما آخر چه خواهد شد؟

هر تجارت و یا کسب و کاری که برنامه‌مشخص‌تجاری نداشته باشد، بنابر دلایل متعدد ازبین خواهد رفت که برای این‌صفحه‌ها این عوامل می‌تواند یک و یا چند دلیل زیر باشد.

  • رقابت: منظور از رقابت، به‌وجود آمدن رقیبی است که کسب و کار فروش اینترنتی و یا تجارت الکترونیک را به‌صورت معیاری و با برند مشخص انجام داده و نام معتبری را در این زمینه ایجاد نماید که اعتبار مشتریان را جلب کند. زمانی‌که چنین رقیبی در بازار سر بیرون کند، عرصه فعالیت برای اکثر این‌صفحه‌ها تنگ خواهد شد و مجبور به توقف و یا محدود نمودن فعالیت‌های‌شان خواهند شد.
  • اشباع شدن بازار: با درنظر داشت ساحه فعالیت این‌صفحه‌ها که مناطق مرکزی شهرها می‌باشند، هم‌چنین با درنظر گرفتن حجم جامعه‌ی مورد هدف که توانایی استفاده از اینترنت، فیس‌بوک و انجام خرید آنلاین را داشته باشند،  وجود این‌تعداد از صفحه‌ها به‌مرور زمان به‌صرفه نه‌خواهد بود، به‌خصوص آن‌های که دست بلندی در قسمت تهیه محصولات‌شان ندارند.
  • بلند رفتن هزینه‌های بازاریابی: اگر نرخ تبلیغات فیس‌بوک را نظر به‌سال گذشته مقایسه کنیم، خواهیم دید که افزایش چشم‌گیری داشته است. البته به لطف AI (هوش مصنوعی) و الگوریتم‌های فیس‌بوک این هزینه‌ها هرروزه نیز روبه افزایش است. دیری نه‌خواهد پائید که نرخ بازدهی تبلیغات ِاسپانسر شده به‌خاطر افزایش قیمت به حدی برسد که نه‌تواند مفاد را تضمین کند و این پایان همه چیز برای این‌صفحه‌ها خواهد بود زیرا بزرگ‌ترین سلاح خود را از دست خواهند داد.
  • نداشتن برنامه استراتیژیک، دورنما و ملزومات یک تجارت الکترونیک معیاری: خرید و فروش آنلاین تنها با ایجاد یک صفحه نمی‌شود. این کار لازمه داشتن پلتفرمی جامع، با ابزاری مناسب و برنامه تجاری معیاری برای ارائه خدمت‌رسانی، بقا و توسعه می‌باشد.

به‌خاطر دلایل ذکر شده در بالا، هرلحظه‌ی که کار و کاسبی این صفحه‌ها به‌چالشی مواجه شود و یا به‌صرفه نباشد، صاحبان این صفحه‌ها آن‌ها را  به‌امان خدا و بی سر و صاحب رها خواهند کرد.

البته شایان ذکر است که با وجود معیاری نبودن خدمات این صفحه‌ها در مقایسه به یک فروشگاه انترنتی معیاری، بازهم این صفحه‌ها کمک زیادی به معرفی فرهنگ خرید آنلاین یا مجازی برای شهروندان می‌نمایند. این‌کار باعث  می‌شود تا مردم نسبت به‌خرید از راه‌دور آشنایی پیدا نموده و کم‌کم این فرهنگ را به‌پذیرند. در کنار آن عده‌ی زیادی از جوانان می‌توانند در این شرایط بد اقتصادی رونقی به ‌وضیعت مالی‌شان بیاورند و عایدی برای‌شان دست‌وپا کنند.  اما در مقابل، دغدغه مهم این‌است که امکان می‌رود تا با ارائه خدمات ناقص و یا غیرمعیاری فروش آنلاین و خدمات‌رسانی ضعیف به‌مشتریان، این‌صفحه‌ها روی ذهنیت عموم در مورد تجارت الکترونیک و به‌خصوص روی اعتماد آن‌ها به‌تجارت الکترونیک که مهم‌ترین مشخصه این‌ حوزه است، تاثیر منفی به‌گذارد، که این موضوع برای کارآفرینانی که به‌شکل حرفه‌ای در این زمینه پا می‌گذارند چالشی جدی ایجاد کند.

پاسخی بگذارید